Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Lubuskiego zakończył realizację projektu pn. „Ważki lubuskich parków krajobrazowych – przewodnik i edukacja o bioróżnorodności ekosystemów wodnych”, dofinansowanego ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Zielonej Górze. Przedsięwzięcie połączyło wiedzę przyrodniczą, obserwacje terenowe oraz edukację ekologiczną. Jego głównym celem było przybliżenie mieszkańcom województwa lubuskiego bogactwa gatunkowego ważek, zwrócenie uwagi na znaczenie ekosystemów wodnych oraz zachęcenie do samodzielnego poznawania i obserwowania przyrody.
Przewodnik po ważkach – najważniejszy efekt projektu
Głównym rezultatem przedsięwzięcia jest opracowanie publikacji „Ważki lubuskich parków krajobrazowych”, będącej praktycznym przewodnikiem terenowym po 56 gatunkach ważek występujących na obszarze lubuskich parków krajobrazowych. Publikację przygotowano zarówno z myślą o osobach rozpoczynających przygodę z obserwacją ważek, jak i o miłośnikach przyrody, edukatorach oraz wszystkich zainteresowanych różnorodnością biologiczną regionu. Każdy opis gatunkowy zawiera najważniejsze informacje dotyczące wyglądu i cech rozpoznawczych, preferowanych siedlisk, okresu występowania, ciekawostek biologicznych oraz statusu ochronnego. Szczególną uwagę poświęcono wskazówkom pozwalającym odróżniać podobne gatunki, a także informacjom o ich stwierdzeniach na terenie poszczególnych lubuskich parków krajobrazowych. Przewodnik wzbogacono fotografiami, ikonografikami i dodatkowymi informacjami ułatwiającymi korzystanie z publikacji podczas wycieczek, spacerów oraz zajęć terenowych. Przy jego opracowaniu wykorzystano materiały obserwacyjne i inwentaryzacyjne zgromadzone przez pracowników ZPKWL, a opisy gatunków poddano weryfikacji merytorycznej.
Edukacja przyrodnicza dla różnych grup wiekowych
W ramach projektu przygotowano również materiały edukacyjne, które pozwolą wykorzystać wiedzę o ważkach podczas zajęć prowadzonych w szkołach, ośrodkach edukacji przyrodniczej oraz bezpośrednio w terenie. Opracowano terenowe karty pracy dla uczestników zajęć przyrodniczych. Ich zadaniem jest rozwijanie umiejętności obserwacji, rozpoznawania organizmów oraz dostrzegania zależności występujących w środowisku wodnym. Kolejnym elementem przedsięwzięcia są tablice edukacyjne poświęcone ważkom i różnorodności biologicznej ekosystemów wodnych. W przystępny i atrakcyjny wizualnie sposób przedstawiają one budowę tych owadów, ich cykl życiowy, znaczenie przyrodnicze oraz ciekawostki związane z ich występowaniem. Materiały te stanowią trwałe zaplecze edukacyjne, które będzie mogło służyć podczas kolejnych działań ZPKWL.
Nowy sprzęt wspierający dokumentację przyrodniczą i edukację
Ważnym elementem projektu był również zakup sprzętu fotograficznego oraz drukarki, które poszerzają możliwości prowadzenia dokumentacji przyrodniczej i przygotowywania materiałów edukacyjnych. Sprzęt fotograficzny umożliwi dokładniejsze dokumentowanie gatunków, ich cech rozpoznawczych oraz siedlisk, a także gromadzenie materiałów wykorzystywanych w publikacjach, prezentacjach i działaniach informacyjnych. Z kolei zakupiona drukarka pozwoli na przygotowywanie kart pracy, pomocy dydaktycznych oraz innych materiałów wykorzystywanych podczas zajęć edukacyjnych. Zakupione wyposażenie będzie służyć Zespołowi Parków Krajobrazowych Województwa Lubuskiego także po zakończeniu projektu, wspierając dalsze działania związane z edukacją i poznawaniem przyrody regionu.
Dlaczego właśnie ważki?
Wybór ważek jako tematu projektu nie był przypadkowy. Realizacja przedsięwzięcia stanowiła zwieńczenie czteroletniej pracy pracowników ZPKWL związanej z inwentaryzacją i obserwacją ważek oraz rozpoznawaniem ich siedlisk na terenie lubuskich parków krajobrazowych. Zgromadzone w tym czasie informacje i materiały przyrodnicze stały się podstawą do przygotowania przewodnika i popularyzacji wiedzy o tej niezwykłej grupie owadów. Ważki należą do najbardziej interesujących owadów związanych ze środowiskiem wodnym. Zachwycają różnorodnością kształtów i barw, niezwykłymi zdolnościami lotu oraz złożonym cyklem życiowym. Większość życia spędzają w wodzie jako larwy, natomiast dorosłe osobniki możemy obserwować nad jeziorami, rzekami, stawami, torfowiskami i mokradłami. Są również ważnym elementem wodnych i przywodnych sieci pokarmowych. Wiele gatunków ma określone wymagania siedliskowe, dlatego obserwacje ważek mogą dostarczać cennych informacji o stanie i zmianach zachodzących w środowisku. Na terenie siedmiu lubuskich parków krajobrazowych występują zarówno gatunki pospolite, jak i rzadkie, objęte ochroną. Ich obecność pokazuje, jak istotne dla zachowania różnorodności biologicznej są naturalne rzeki, jeziora, niewielkie zbiorniki wodne, torfowiska oraz tereny podmokłe. Ochrona tych siedlisk oznacza jednocześnie ochronę wielu innych organizmów, które są z nimi związane.
Efekty, które pozostaną na lata
Zakończenie projektu nie oznacza końca działań poświęconych ważkom. Przygotowany przewodnik, materiały edukacyjne, tablice oraz zakupiony sprzęt będą wykorzystywane w dalszej działalności ZPKWL. Liczymy, że publikacja zachęci czytelników do uważniejszego przyglądania się przyrodzie podczas spacerów i wycieczek, a także do odkrywania miejsc, w których można obserwować te niezwykłe owady.
Chcemy pokazać, że poznawanie przyrody nie wymaga dalekich podróży. Czasem wystarczy zatrzymać się nad brzegiem jeziora, leśnego strumienia czy niewielkiego oczka wodnego, aby odkryć fascynujący świat ważek.
Realizacja projektu stanowi kolejny krok w rozwijaniu edukacji przyrodniczej oraz upowszechnianiu wiedzy o bioróżnorodności lubuskich parków krajobrazowych.
Projekt dofinansowano ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Zielonej Górze.
